W ostatnich latach widać zmianę sposobu myślenia personelu medycznego: zwrócenie uwagi na ból u dzieci i docenienie jego rangi.
Obecnie sporo już wiemy o sposobach zwalczania dolegliwości u najmłodszych.
Nawet w dzieciństwo prawidłowo rozwijającego się i zdrowego dziecka wpisany jest ból. Generują go choćby nakłucia związane z koniecznością pobrania krwi na badania przesiewowe czy wykonanie szczepień ochronnych.
Typowe sytuacje bólowe
Ale szczepienia, oprócz bólu ukłucia, mają też inne efekty uboczne, z których najczęstszym są tzw. odczyny poszczepienne. Polegają one na wystąpieniu miejscowego obrzęku i zaczerwienienia, czasem nawet ropnia. Nierzadko pojawia się gorączka. Dziecko jest rozdrażnione. Zjawiskom tym warto zapobiegać i je leczyć wdrażając odpowiednie leczenie przeciwbólowe.
Trudnym etapem w życiu młodego człowieka jest ząbkowanie. Przebiega ono w indywidualnym tempie. Zarówno pojawianie się kolejnych zębów w regularnych odstępach czasu i kilku jednocześnie jest zjawiskiem prawidłowym. Jednej i drugiej sytuacji towarzyszy dyskomfort w postaci: bólu, czasem podwyższonej temperatury, biegunki, nadmiernego ślinienia. Zimny gryzak nie zawsze przynosi spodziewaną ulgę. Przypadki nasilonego bólu należy łagodzić stosując lek przeciwbólowy.
Gorączka
Ból i gorączka towarzyszą często pojawiającej się, zwłaszcza we wczesnym okresie przedszkolnym, chorobie przeziębieniowej. Gorączka jest zjawiskiem, które towarzyszy zakażeniom i jest wynikiem prawidłowo działającego mechanizmu odpornościowego a także prawidłowego stanu odżywienia i równowagi metabolicznej. Organizmy wyczerpane, wyniszczone z upośledzonymi mechanizmami odpornościowymi nie są w stanie reagować gorączką. Zwykle gorączka nie wywiera żadnego dobroczynnego wpływu na organizm. Powoduje zaś szereg przykrych subiektywnych objawów jak: ból głowy, mięśni, uczucie ogólnego rozbicia. Dzieci mają trudności z koncentracją, stają się drażliwe i marudne. Gorączka przesuwa równowagę metaboliczną ustroju w stronę katabolizmu. Powoduje wzmożoną pracę serca, co jest szczególnie niebezpieczne u dzieci z wadami serca. U osób z wadami układu oddechowego lub defektami jego czynności może prowadzić do niewydolności oddechowej. U niemowląt i małych dzieci powoduje zaburzenia czynności ośrodkowego układu nerwowego (OUN), które mogą przejawiać się majaczeniem. Obniżenie progu pobudliwości niektórych struktur mózgowych w wyniku wysokiej gorączki może spowodować wystąpienie drgawek gorączkowych.
W odczuciu rodzica chorego dziecka drgawki gorączkowe są najgorszym powikłaniem gorączki. Mogą one pojawiać się między 15 a 18 miesiącem życia. Pojawiają się w okresie narastania gorączki, gdy przekroczy ona 39oC. Występują u blisko 5% populacji. U blisko 10% dzieci rozwija się potem padaczka.
Szkodliwość bólu
Powtarzające się epizody bólu ostrego oraz ból przewlekły negatywnie wpływają na organizm, zarówno na psychikę i osobowość małego pacjenta, jak i na jego zdrowie. Ból ostry, np. związany z działaniami medycznymi (szczepienia, zabiegi diagnostyczne i lecznicze) wyzwala u dzieci lęk i reakcje obronne. Skutkiem niedoceniania tego zagadnienia jest jednoznaczne kojarzenie przez dzieci kontaktów ze służbą zdrowia z niemiłymi doznaniami i pełne lęku podejście do każdego nowego badania lub zabiegu. Przewlekłe odczuwanie bólu negatywnie wpływa na kontakt dziecka z otoczeniem, naukę i jego rozwój ogólny.
Zasady leczenia bólu
W 1986 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wprowadziła wytyczne leczenia bólów nazwane schematem WHO lub trójstopniową drabiną analgetyczną (gr. analgetos oznacza bezbolesny, nieczuły na ból), która stała się światowym standardem leczenia przeciwbólowego. Wg wspomnianych wytycznych leczenie bólu rozpoczyna się od podania paracetamolu, substancji skutecznej i jednocześnie wyróżniającej się wyjątkowym profilem bezpieczeństwa. Dawkę leku należy wyliczyć w odniesieniu do masy ciała dziecka.
Zrozumiałe jest, że w aspekcie codziennej praktyki farmaceuty istotne jest usytuowanie paracetamolu pod kątem jego działania przeciwbólowego i profilu bezpieczeństwa na tle innych leków. Liczne badania porównawcze wskazują, iż paracetamol zwalcza ból w stopniu porównywalnym z innymi lekami (np. kwasem acetylosalicylowym, naproksenem). Badacze zwracają przy tym uwagę na istotnie mniejszy odsetek działań niepożądanych po przyjęciu leku, w postaci zaostrzeń w przebiegu chorób alergicznych, w tym astmy oskrzelowej, występowania zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego czy krwawienia z pola operacyjnego. Paracetamol zalecany jest jako lek z wyboru dla dzieci nie mogących (z różnych powodów: wieku, nadwrażliwości, ryzyka zespołu Rey'a) przyjmować kwasu acetylosalicylowego. Może być stosowany w leczeniu bólu u dzieci z zaburzeniami krzepnięcia (hemofilia) i hemoglobinopatiami (niedokrwistość sierpowatokrwinkowa). Substancja wykazuje niewielką ilość istotnych klinicznie interakcji międzylekowych, dlatego jest lekiem szczególnie przydatnym w postępowaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym u dzieci przyjmujących równocześnie inne leki.
Opieka psychologiczna
Postępowanie przeciwbólowe u dzieci powinno składać się nie tylko z leczenia farmakologicznego, ale również z interwencji psychologicznej. Przyjmuje się, iż terapia przeciwbólowa powinna być przez dziecko zaakceptowana, a jego żądania czy oczekiwania spełnione. Dziecko musi być poinformowane o możliwości wystąpienia bólu w sposób zrozumiały i odpowiedni do jego wieku (przez odgrywanie roli, rysunki, lalki-marionetki). Pozwala to zmniejszyć strach i doznania bólowe. Niezmiernie ważny jest udział rodziców i ich zaangażowanie w odwrócenie uwagi dziecka i opanowanie lęku (ćwiczenie dmuchania, powolne liczenie, czytanie na głos). W zakończeniu reakcji stresowej i modyfikacji negatywnych wspomnień pomagają pochwały za wspaniałą współpracę i uroczyste zakończenia (np. mały prezent w ładnym pudełeczku).
Typowe sytuacje bólowe
Ale szczepienia, oprócz bólu ukłucia, mają też inne efekty uboczne, z których najczęstszym są tzw. odczyny poszczepienne. Polegają one na wystąpieniu miejscowego obrzęku i zaczerwienienia, czasem nawet ropnia. Nierzadko pojawia się gorączka. Dziecko jest rozdrażnione. Zjawiskom tym warto zapobiegać i je leczyć wdrażając odpowiednie leczenie przeciwbólowe.
Trudnym etapem w życiu młodego człowieka jest ząbkowanie. Przebiega ono w indywidualnym tempie. Zarówno pojawianie się kolejnych zębów w regularnych odstępach czasu i kilku jednocześnie jest zjawiskiem prawidłowym. Jednej i drugiej sytuacji towarzyszy dyskomfort w postaci: bólu, czasem podwyższonej temperatury, biegunki, nadmiernego ślinienia. Zimny gryzak nie zawsze przynosi spodziewaną ulgę. Przypadki nasilonego bólu należy łagodzić stosując lek przeciwbólowy.
Gorączka
Ból i gorączka towarzyszą często pojawiającej się, zwłaszcza we wczesnym okresie przedszkolnym, chorobie przeziębieniowej. Gorączka jest zjawiskiem, które towarzyszy zakażeniom i jest wynikiem prawidłowo działającego mechanizmu odpornościowego a także prawidłowego stanu odżywienia i równowagi metabolicznej. Organizmy wyczerpane, wyniszczone z upośledzonymi mechanizmami odpornościowymi nie są w stanie reagować gorączką. Zwykle gorączka nie wywiera żadnego dobroczynnego wpływu na organizm. Powoduje zaś szereg przykrych subiektywnych objawów jak: ból głowy, mięśni, uczucie ogólnego rozbicia. Dzieci mają trudności z koncentracją, stają się drażliwe i marudne. Gorączka przesuwa równowagę metaboliczną ustroju w stronę katabolizmu. Powoduje wzmożoną pracę serca, co jest szczególnie niebezpieczne u dzieci z wadami serca. U osób z wadami układu oddechowego lub defektami jego czynności może prowadzić do niewydolności oddechowej. U niemowląt i małych dzieci powoduje zaburzenia czynności ośrodkowego układu nerwowego (OUN), które mogą przejawiać się majaczeniem. Obniżenie progu pobudliwości niektórych struktur mózgowych w wyniku wysokiej gorączki może spowodować wystąpienie drgawek gorączkowych.
W odczuciu rodzica chorego dziecka drgawki gorączkowe są najgorszym powikłaniem gorączki. Mogą one pojawiać się między 15 a 18 miesiącem życia. Pojawiają się w okresie narastania gorączki, gdy przekroczy ona 39oC. Występują u blisko 5% populacji. U blisko 10% dzieci rozwija się potem padaczka.
Szkodliwość bólu
Powtarzające się epizody bólu ostrego oraz ból przewlekły negatywnie wpływają na organizm, zarówno na psychikę i osobowość małego pacjenta, jak i na jego zdrowie. Ból ostry, np. związany z działaniami medycznymi (szczepienia, zabiegi diagnostyczne i lecznicze) wyzwala u dzieci lęk i reakcje obronne. Skutkiem niedoceniania tego zagadnienia jest jednoznaczne kojarzenie przez dzieci kontaktów ze służbą zdrowia z niemiłymi doznaniami i pełne lęku podejście do każdego nowego badania lub zabiegu. Przewlekłe odczuwanie bólu negatywnie wpływa na kontakt dziecka z otoczeniem, naukę i jego rozwój ogólny.
Zasady leczenia bólu
W 1986 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wprowadziła wytyczne leczenia bólów nazwane schematem WHO lub trójstopniową drabiną analgetyczną (gr. analgetos oznacza bezbolesny, nieczuły na ból), która stała się światowym standardem leczenia przeciwbólowego. Wg wspomnianych wytycznych leczenie bólu rozpoczyna się od podania paracetamolu, substancji skutecznej i jednocześnie wyróżniającej się wyjątkowym profilem bezpieczeństwa. Dawkę leku należy wyliczyć w odniesieniu do masy ciała dziecka.
Zrozumiałe jest, że w aspekcie codziennej praktyki farmaceuty istotne jest usytuowanie paracetamolu pod kątem jego działania przeciwbólowego i profilu bezpieczeństwa na tle innych leków. Liczne badania porównawcze wskazują, iż paracetamol zwalcza ból w stopniu porównywalnym z innymi lekami (np. kwasem acetylosalicylowym, naproksenem). Badacze zwracają przy tym uwagę na istotnie mniejszy odsetek działań niepożądanych po przyjęciu leku, w postaci zaostrzeń w przebiegu chorób alergicznych, w tym astmy oskrzelowej, występowania zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego czy krwawienia z pola operacyjnego. Paracetamol zalecany jest jako lek z wyboru dla dzieci nie mogących (z różnych powodów: wieku, nadwrażliwości, ryzyka zespołu Rey'a) przyjmować kwasu acetylosalicylowego. Może być stosowany w leczeniu bólu u dzieci z zaburzeniami krzepnięcia (hemofilia) i hemoglobinopatiami (niedokrwistość sierpowatokrwinkowa). Substancja wykazuje niewielką ilość istotnych klinicznie interakcji międzylekowych, dlatego jest lekiem szczególnie przydatnym w postępowaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym u dzieci przyjmujących równocześnie inne leki.
Opieka psychologiczna
Postępowanie przeciwbólowe u dzieci powinno składać się nie tylko z leczenia farmakologicznego, ale również z interwencji psychologicznej. Przyjmuje się, iż terapia przeciwbólowa powinna być przez dziecko zaakceptowana, a jego żądania czy oczekiwania spełnione. Dziecko musi być poinformowane o możliwości wystąpienia bólu w sposób zrozumiały i odpowiedni do jego wieku (przez odgrywanie roli, rysunki, lalki-marionetki). Pozwala to zmniejszyć strach i doznania bólowe. Niezmiernie ważny jest udział rodziców i ich zaangażowanie w odwrócenie uwagi dziecka i opanowanie lęku (ćwiczenie dmuchania, powolne liczenie, czytanie na głos). W zakończeniu reakcji stresowej i modyfikacji negatywnych wspomnień pomagają pochwały za wspaniałą współpracę i uroczyste zakończenia (np. mały prezent w ładnym pudełeczku).
