W życiu każdej kobiety jedną z najczęstszych dolegliwości są bóle menstruacyjne.
W radzeniu sobie z tym problemem ważne są zarówno czynniki psychologiczne, jak i odpowiednio dobrane leki. Obok konsultacji indywidualnych czy różnorodnych akcji informacyjnych w procesie psychoedukacji na temat fizjologicznych i psychicznych skutków bólu menstrualnego, ważną rolę mogą pełnić farmaceuci. Mają oni bowiem najczęstszy oraz bezpośredni kontakt z kobietami kupującymi różnorodne środki przeciwbólowe.
Ból towarzyszy wielu naturalnym lub regeneracyjnym procesom fizjologicznym. Do takich należą dolegliwości menstruacyjne. Doświadczenie bólu to nie tylko wynik czynników biologicznych, sfera psychologiczna odgrywa w nim ogromną rolę. Niestety często zdarza się, że kobiety nie wiedząc jak sobie poradzić z dolegliwościami cierpią w milczeniu i nie potrafią skoncentrować się na codziennych czynnościach.
Mówić o bólu?
Wiele kobiet ukrywa swój ból przed partnerem, rodziną czy pracodawcą, ponieważ jest to dla nich krępujący temat. Naukowcy sprawdzili, że zazwyczaj nie mówimy o bólu, jeśli spodziewamy się jakiś złych konsekwencji, na przykład: reakcji niedowierzania, braku współczucia czy wręcz zaklasyfikowania nas jako osoby społecznie uciążliwej. Jednak cierpienie w kompletnym milczeniu, ukrywanie bólu też nie jest korzystne, ponieważ nasila niepokój, a wraz z nim ból. Milcząc - izolujemy się od ewentualnych dobrych porad, milcząc - trudno nam wynegocjować optymalny dla siebie czas na te trudne dni. A czas dla siebie jest niezbędny, tak dla zdrowia, jak również dla wewnętrznej równowagi. Trzeba nauczyć się asertywności w informowaniu bliskich o bólach menstruacyjnych oraz warto poznać sposoby radzenia sobie z nim.
Przyczyny dolegliwości
Bolesne miesiączki pojawiają się najczęściej u kobiet reperezentujących określony typ psychologiczny. Są to osoby bardzo wrażliwe, a przez to szczególnie podatne na stres, chwiejne emocjonalnie, często perfekcjonistki w realizowaniu powierzonych im zadań. W oparciu o wyniki badań z Childrens Memorial Hospital w Chicago udowodniono, że przeżyty stres dwukrotnie zwiększa ryzyko bólów w podbrzuszu i krzyża podczas miesiączki. Powoduje także wzrost ciśnienia krwi, przyspieszenie tętna i rytmu oddechowego, procesy trawienia ulegają zwolnieniu, wzrasta nerwowość i pojawiają się epizody depresyjne. Stres w pierwszych dwóch tygodniach cyklu ma zdecydowanie wiekszy wpływ na bolesność menstruacyjną niż negatywne doznania w drugiej fazie. Bodźcem powodującym bóle menstruacyjne są także zaburzenia i skurcze o nasilonej amplitudzie i zwiekszonej częstości w wyniku zmian składu i proporcji hormonów, za które odpowiadają wytwarzane w nadmiarze prostaglandyny.
Zapobieganie
Większość osób sięga po lekarstwo dopiero kiedy ból jest tak silny, że już się nie daje "z nim wytrwać". Wiele kobiet myśli, że trzeba wytrzymywać tak długo, jak się da, a to jest błąd! Ból należy do stresorów, których oddziaływanie na cały nasz organizm jest destrukcyjne, dlatego powinniśmy za wszelką cenę go unikać. Naukowcy wykazali, że nawet niewielki ból może się rozwinąć do takiego stopnia, że trudno go potem powstrzymać. Badania wskazują, iż stosowanie ibuprofenu w walce z bólem menstruacyjnym zmniejsza napięcie spoczynkowe mięśnia macicy, napięcie w trakcie skurczu oraz częstość skurczów. Wysokie stężenia ibuprofenu w surowicy krwi łączy się z hamowaniem czynności skurczowej macicy, prawdopodobnie w wyniku hamowania syntezy prostaglandyn.
Czy istotnie możemy wpływać na intensywność odczuwanego bólu?
Zmiana uwagi
Dolegliwości bólowe pociągają za sobą zaburzenia w koncentracji uwagi. Ból przyciąga wszelkie nasze wrażenia, uczucia oraz myśli, sprawiając, że myślimy tylko o sobie i o tym co się z nami dzieje. Zazwyczaj koncentracja na wykonywanej pracy czy nauce jest osłabiona. Jednak każdy, najdotkliwszy nawet ból możemy kontrolować. Cechą naszego umysłu jest prawidłowe wykonywanie tylko jednej czynności w określonym czasie. Ale przełączanie uwagi może stać się wkrótce tak proste jak umówienie się na spotkanie z kimś kogo lubimy zamiast skupienia się na bólu. Osoby, które mają trudności z przełączaniem uwagi powinny skorzystać z pomocy psychologa wyspecjalizowanego w technikach koncentracji uwagi.
Ruch
Lekkie ćwiczenia czy taniec to najlepsze lekarstwo na bóle skurczowe. Wiele kobiet przyznaje, że ćwiczenia przynoszą ulgę podczas bólu menstrualnego. Taniec, joga, tai chi wywołują dwie inne ważne zmiany psychofizjologiczne: obniżają poziom niepokoju i podnoszą nastrój. A uspokojenie oraz lepszy humor powodują z kolei, że ból jest wypierany z centrum naszej uwagi. Miesiączkującym kobietom najczęściej poleca się wykonywanie ćwiczeń relaksacyjnych, które nie wymagają dużej ilości ruchu, a znakomicie rozluźniają mięśnie. Treningi ćwiczeń relaksacyjnych oferują zarówno kinezy, jak i psychoterapeuci.
Rola farmaceutów
Zapotrzebowanie na kompetentne porady farmaceutów w aptece jest ogromne, a w odbiorze społecznym wszechstronna informacja jest wysoko ceniona. Warto poświęcić 2 minuty na krótką rozmowę informacyjną, zagadnąć w jakim celu leki przeciwbólowe są kupowane oraz podpowiedzieć w jaki sposób preparaty powinny być stosowane. Wiedza o możliwości stłumienia bólu zanim on wystąpi jest słabo rozpowszechniona, dlatego warto ją przekazywać w ramach profilaktyki. Wręczenie stosownej ulotki, która zawiera pełne informacje w jaki sposób można obniżyć poziom odczuwanego bólu oraz zapobiegać mu z pewnością pomoże w przyswojeniu tych informacji szczególnie młodym kobietom. Statystyki podają, że silne bole mentruacyjne co miesiąc obniżają aktywność 10 -15% kobiet na około 3 dni. Oznacza to 30 dni opuszczonych w ciągu roku w szkole bądź pracy. To również 1 miesiąc "wymazany" z życia osobistego, towarzyskiego czy uczuciowego. Dlatego choć bolesne miesiączki są rzeczą naturalną, warto szerzyć wśród pacjentek apetk informacje, że dolegliwości te można zmniejszyć albo wręcz wyeliminować.
Narządy rodne kobiety unerwione są przez nerwy trzewne układu przywspółczulnego oraz nerw błędny. Informacje z narządów rodnych odbierają mechanoreceptory, które reagują na skurcze macicy oraz chemoreceptory. Pobudzenie nerwu błędnego, który zaopatruje wiele narządów, a w tym układ pokarmowy skutkuje wystąpieniem nudności, bólu głowy, zaburzeń apetytu, wymiotów, zaparcia czy biegunki. Neurony czuciowe oraz nocyceptywne (przewodzące specyficzną informację o bólu) przekazują informację o bólu do rdzenia kręgowego, czyli do pierwszej stacji przekazu informacji o bólu. W rdzeniu kręgowym informacja o bólu może zostać wzmocniona bądź skojarzona z przypadkowymi bodźcami, a następnie utrwalona w postaci bólu trudno poddającego się leczeniu. W mechaniźmie wzmocnienia sygnału bólowego w układzie nerwowym ważną rolę odgrywają prostaglandyny, które uwalniane są w wyniku pobudzenia neuronów nocyceptywnych. Prostaglandyny ułatwiają pobudzenie neuronów czuciowych, a w ośrodkowym układzie nerwowym ułatwiają rozprzestrzenianie się pobudzenia w sąsiednich neuronach oraz wzmacniają i podtrzymują przekaz informacji o bólu do mózgu.
Ból towarzyszy wielu naturalnym lub regeneracyjnym procesom fizjologicznym. Do takich należą dolegliwości menstruacyjne. Doświadczenie bólu to nie tylko wynik czynników biologicznych, sfera psychologiczna odgrywa w nim ogromną rolę. Niestety często zdarza się, że kobiety nie wiedząc jak sobie poradzić z dolegliwościami cierpią w milczeniu i nie potrafią skoncentrować się na codziennych czynnościach.
Mówić o bólu?
Wiele kobiet ukrywa swój ból przed partnerem, rodziną czy pracodawcą, ponieważ jest to dla nich krępujący temat. Naukowcy sprawdzili, że zazwyczaj nie mówimy o bólu, jeśli spodziewamy się jakiś złych konsekwencji, na przykład: reakcji niedowierzania, braku współczucia czy wręcz zaklasyfikowania nas jako osoby społecznie uciążliwej. Jednak cierpienie w kompletnym milczeniu, ukrywanie bólu też nie jest korzystne, ponieważ nasila niepokój, a wraz z nim ból. Milcząc - izolujemy się od ewentualnych dobrych porad, milcząc - trudno nam wynegocjować optymalny dla siebie czas na te trudne dni. A czas dla siebie jest niezbędny, tak dla zdrowia, jak również dla wewnętrznej równowagi. Trzeba nauczyć się asertywności w informowaniu bliskich o bólach menstruacyjnych oraz warto poznać sposoby radzenia sobie z nim.
Przyczyny dolegliwości
Bolesne miesiączki pojawiają się najczęściej u kobiet reperezentujących określony typ psychologiczny. Są to osoby bardzo wrażliwe, a przez to szczególnie podatne na stres, chwiejne emocjonalnie, często perfekcjonistki w realizowaniu powierzonych im zadań. W oparciu o wyniki badań z Childrens Memorial Hospital w Chicago udowodniono, że przeżyty stres dwukrotnie zwiększa ryzyko bólów w podbrzuszu i krzyża podczas miesiączki. Powoduje także wzrost ciśnienia krwi, przyspieszenie tętna i rytmu oddechowego, procesy trawienia ulegają zwolnieniu, wzrasta nerwowość i pojawiają się epizody depresyjne. Stres w pierwszych dwóch tygodniach cyklu ma zdecydowanie wiekszy wpływ na bolesność menstruacyjną niż negatywne doznania w drugiej fazie. Bodźcem powodującym bóle menstruacyjne są także zaburzenia i skurcze o nasilonej amplitudzie i zwiekszonej częstości w wyniku zmian składu i proporcji hormonów, za które odpowiadają wytwarzane w nadmiarze prostaglandyny.
Zapobieganie
Większość osób sięga po lekarstwo dopiero kiedy ból jest tak silny, że już się nie daje "z nim wytrwać". Wiele kobiet myśli, że trzeba wytrzymywać tak długo, jak się da, a to jest błąd! Ból należy do stresorów, których oddziaływanie na cały nasz organizm jest destrukcyjne, dlatego powinniśmy za wszelką cenę go unikać. Naukowcy wykazali, że nawet niewielki ból może się rozwinąć do takiego stopnia, że trudno go potem powstrzymać. Badania wskazują, iż stosowanie ibuprofenu w walce z bólem menstruacyjnym zmniejsza napięcie spoczynkowe mięśnia macicy, napięcie w trakcie skurczu oraz częstość skurczów. Wysokie stężenia ibuprofenu w surowicy krwi łączy się z hamowaniem czynności skurczowej macicy, prawdopodobnie w wyniku hamowania syntezy prostaglandyn.
Czy istotnie możemy wpływać na intensywność odczuwanego bólu?
Zmiana uwagi
Dolegliwości bólowe pociągają za sobą zaburzenia w koncentracji uwagi. Ból przyciąga wszelkie nasze wrażenia, uczucia oraz myśli, sprawiając, że myślimy tylko o sobie i o tym co się z nami dzieje. Zazwyczaj koncentracja na wykonywanej pracy czy nauce jest osłabiona. Jednak każdy, najdotkliwszy nawet ból możemy kontrolować. Cechą naszego umysłu jest prawidłowe wykonywanie tylko jednej czynności w określonym czasie. Ale przełączanie uwagi może stać się wkrótce tak proste jak umówienie się na spotkanie z kimś kogo lubimy zamiast skupienia się na bólu. Osoby, które mają trudności z przełączaniem uwagi powinny skorzystać z pomocy psychologa wyspecjalizowanego w technikach koncentracji uwagi.
Ruch
Lekkie ćwiczenia czy taniec to najlepsze lekarstwo na bóle skurczowe. Wiele kobiet przyznaje, że ćwiczenia przynoszą ulgę podczas bólu menstrualnego. Taniec, joga, tai chi wywołują dwie inne ważne zmiany psychofizjologiczne: obniżają poziom niepokoju i podnoszą nastrój. A uspokojenie oraz lepszy humor powodują z kolei, że ból jest wypierany z centrum naszej uwagi. Miesiączkującym kobietom najczęściej poleca się wykonywanie ćwiczeń relaksacyjnych, które nie wymagają dużej ilości ruchu, a znakomicie rozluźniają mięśnie. Treningi ćwiczeń relaksacyjnych oferują zarówno kinezy, jak i psychoterapeuci.
Rola farmaceutów
Zapotrzebowanie na kompetentne porady farmaceutów w aptece jest ogromne, a w odbiorze społecznym wszechstronna informacja jest wysoko ceniona. Warto poświęcić 2 minuty na krótką rozmowę informacyjną, zagadnąć w jakim celu leki przeciwbólowe są kupowane oraz podpowiedzieć w jaki sposób preparaty powinny być stosowane. Wiedza o możliwości stłumienia bólu zanim on wystąpi jest słabo rozpowszechniona, dlatego warto ją przekazywać w ramach profilaktyki. Wręczenie stosownej ulotki, która zawiera pełne informacje w jaki sposób można obniżyć poziom odczuwanego bólu oraz zapobiegać mu z pewnością pomoże w przyswojeniu tych informacji szczególnie młodym kobietom. Statystyki podają, że silne bole mentruacyjne co miesiąc obniżają aktywność 10 -15% kobiet na około 3 dni. Oznacza to 30 dni opuszczonych w ciągu roku w szkole bądź pracy. To również 1 miesiąc "wymazany" z życia osobistego, towarzyskiego czy uczuciowego. Dlatego choć bolesne miesiączki są rzeczą naturalną, warto szerzyć wśród pacjentek apetk informacje, że dolegliwości te można zmniejszyć albo wręcz wyeliminować.
Narządy rodne kobiety unerwione są przez nerwy trzewne układu przywspółczulnego oraz nerw błędny. Informacje z narządów rodnych odbierają mechanoreceptory, które reagują na skurcze macicy oraz chemoreceptory. Pobudzenie nerwu błędnego, który zaopatruje wiele narządów, a w tym układ pokarmowy skutkuje wystąpieniem nudności, bólu głowy, zaburzeń apetytu, wymiotów, zaparcia czy biegunki. Neurony czuciowe oraz nocyceptywne (przewodzące specyficzną informację o bólu) przekazują informację o bólu do rdzenia kręgowego, czyli do pierwszej stacji przekazu informacji o bólu. W rdzeniu kręgowym informacja o bólu może zostać wzmocniona bądź skojarzona z przypadkowymi bodźcami, a następnie utrwalona w postaci bólu trudno poddającego się leczeniu. W mechaniźmie wzmocnienia sygnału bólowego w układzie nerwowym ważną rolę odgrywają prostaglandyny, które uwalniane są w wyniku pobudzenia neuronów nocyceptywnych. Prostaglandyny ułatwiają pobudzenie neuronów czuciowych, a w ośrodkowym układzie nerwowym ułatwiają rozprzestrzenianie się pobudzenia w sąsiednich neuronach oraz wzmacniają i podtrzymują przekaz informacji o bólu do mózgu.
Źródło: „Farmacja i Ja”
